Plagiaatjes

8 apr

UnknownAls je zoals artiest Moby bij het componeren gebruik maakt van van allerlei samples, dan kun je er donder opzeggen dat je geregeld wordt aangeklaagd wegens plagiaat. Strikt genomen is er dan geen sprake van auteursrechtelijk plagiaat maar van het ongeautoriseerde gebruik van stukjes opnamen. Onlangs constateerde ook disco platenmaatschappij VMG Salsoul dat een twintig jaar oude song van Moby zo’n sample uit hun oeuvre zou bevatten. De platenmaatschappij zou nu pas over de ‘technische middelen’ beschikken om het plagiaat te detecteren. Als er technische middelen aan te pas moeten komen om het gebruik te constateren, dan lijkt het mij dat de samples dermate zijn gemodificeerd dat ze onderdeel zijn gaan uitmaken van het nieuwe werk.
En dan was er nog een spannende wending in de Madonna ‘Frozen’ zaak. Na het oordeel in 2005 van de Belgische rechtbank dat ‘Frozen’ plagiaat zou zijn van het werk ‘Ma Vie Fout L’Camp’ , kwam een derde partij in het spel. Edouard Scotto Di Suoccio, componist van occulte filmische werken, claimde dat zijn werk ‘Bloodnight’ uit 1982 de bron zou zijn van zowel ‘Frozen’ als ‘Ma Vie Fout L’Camp’. Dat leidde tot uitstel van het hoger beroep in de ‘Frozen’ zaak. Nadat de claim van Di Suoccio door de Court de Paris was afgewezen, werd het Hoger Beroep in de oorspronkelijke zaak heropend. Het Hof te Mons kwam uiteindelijk tot het oordeel dat de frasen van het werk ‘Ma Vie Fout L’Camp’ waarop het plagiaat zou berusten, niet voldoende oorspronkelijk waren. Madonna ging vrijuit en ‘Frozen’ mag weer in Belgie worden verkocht en gedraaid.
Het was even zoeken, aangezien Di Suoccio onder verschillende artiestennamen opereert, maar uiteindelijk heb ik het vermeende bronwerk ‘Bloodnight’ gevonden. Iedere leek kan horen dat er van overeenstemming met ‘Frozen’ nauwelijks sprake is, behalve wellicht een weinig oorspronkelijke VI-VII-I mineur progressie. Hieronder zijn de werken ‘Bloodnight’, ‘Frozen’ en ‘Ma Vie Fout L’Camp’ weergegeven.

Advertenties

De Stem

21 mrt

Hal Douglas, de beroemdste stem van de VS, is een aantal dagen geleden overleden. Met zijn prachtige rasperige geluid voorzag hij talloze filmtrailers en andere aankondigingen van een spannend uitgesproken ‘ In a land (…)’ of  ‘In a world (…)’. Op die manier kon hij in betrekkelijke anonimiteit een behoorlijk fortuin vergaren. In de VS zijn stemacteurs dan ook een erkende en gerespecteerde beroepsgroep, die de bescherming geniet van de vakbond SAG-AFTRA.

 

Ook Nederland heeft zo zijn ‘stemmen’,  niet alleen bekende acteurs maar ook een groep specialisten verdienen hun brood met het inspreken van commercials en kinderanimatie. Maar omdat Nederland geen vergelijkbare vakbondscultuur kent, moet de Nederlandse stemacteur het hebben van zijn naburige rechten.
Gelukkig heeft de Nederlandse rechter wel erkend dat voice-overs kunnen worden aangemerkt als uitvoerende kunstenaars en daarom naburige rechten kunnen doen gelden.
Wel is daaraan de voorwaarde verbonden dat ‘de stem’ een auteursrechtelijk beschermd werk vertolkt.  Voor het luttele bedrag van 450 euro werd een Franse stemacteur na de stemopnamen afgekocht om later te constateren dat hij ‘De Stem’ van TomTom werd.  Richtingaanwijzingen zijn echter niet aan te merken als een auteursrechtelijk beschermd werk.  En zonder werk geen beschermde uitvoering en naburige rechten, zo leek de Amsterdamse Rechtbank te oordelen.  In het hoger beroep dat daarop volgde werd een beroep op onrechtmatige daad eveneens afgewezen.  De stemacteur had niet aangetoond dat, had hij geweten dat zijn stem zo veel zou worden gebruikt, hij een omzet-gerelateerde licentievergoeding had kunnen bedingen. Afkoop is in deze branche helaas nog zeer gebruikelijk. Wellicht dat daar verandering in komt met het nieuwe auteurscontractenrecht.

Nog lang niet jarig…..

1 jul

imagesVerbazingwekkend genoeg is het niet toegestaan om zonder toestemming van rechthebbenden ‘Lang Zal ze Leven’ te zingen buiten de ‘besloten kring’. In 1901 geschreven door Piet Jansen, die in 2002 op 101-jarige leeftijd nog klaagde dat hij geen geld kreeg voor de uitvoeringen op (besloten) verjaardagen.

Hetzelfde geldt voor ‘Happy Birthday to You’: De Amerikaanse productiemaatschappij Good Morning to You ontving een rekening van muziekuitgever Warner/Chappell Music somma 1500 dollar voor het gebruik maken van het lied in een documentaire. Nu wil het feit dat die documentaire dit verjaardagslied als onderwerp heeft, wat waarschijnlijk de aanleiding is voor de filmproducent om de rechtenclaim van Warner/Chappell aan de kaak te stellen in een juridische procedure.  Volgens Good Morning to You behoort het lied tot het publieke domein en is de claim van Warner/Chappell ongefundeerd.
Dat wordt betoogd via een ingewikkelde bewijsrechtelijke constructie, die er op neer komt dat de oorsprong van het lied – ‘Good Morning to You’ van de zusjes Hill uit 1890- en met name de daarop volgende bewerking tot ‘Happy Birthday to You’ , nooit correct (opnieuw) is geregistreerd bij het Amerikaanse Copyright Office. Een registratie die vereist was om auteursrechtelijke bescherming te verkrijgen en vooral auteursrechtelijke bescherming te verlengen. In de US is immers bij iedere dreiging van een aflopend auteursrecht een zogenaamde renewal act  ingevoerd, waarmee door registratie de beschermingstermijn weer kon worden opgerekt. Overigens ziet dit betoog slechts op de tekst van ‘Happy Birthday’, het piano arrangement zou volgens eiser sowieso niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen: it does not contain original works of authorship.

Het betreft een ‘class action complaint‘, wat wil zeggen dat als eiser in het gelijk wordt gesteld, iedere benadeelde de vergoeding kan terugvorderen die ten onrechte aan Warner/ Chappell is betaald. ‘Happy Birthday’ is goed voor een jaarlijkse incasso van zo’n twee miljoen dollar.

Ewbank kennelijk niet bevoegd om ‘Koningslied’ terug te trekken

22 apr


Mijn voorgaande blog berichtte over het terugtrekken van het ‘Koningslied’ door John Ewbank. Wat schetst onze verbazing: het Nationaal Comité heeft besloten het lied toch ‘door te laten gaan’.
Het was inderdaad vreemd dat de componist van het lied eigenmachtig kon besluiten het lied ‘terug te trekken’, wat dat ook moge betekenen. Immers, het gaat hier om een werk in opdracht. De bewuste opdrachtgever, het Nationaal Comité, beschikt weliswaar niet over de auteursrechten, die door Ewbank bij voorbaat aan Buma/Stemra zijn overgedragen en ingevolge het nemo plus iuris beginsel niet aan een derde kunnen worden overgedragen. De masterrechten, de rechten op de opname van het lied, berusten daarentegen doorgaans wél bij de opdrachtgever. Zeker als de opdrachtgever is aan te merken als producent in de zin van artikel 1 onder d en artikel 6 van de Wet op de Naburige Rechten. Het terugtrekken van het lied doet niet af aan deze rechten van de opdrachtgever en een ‘verbod’ van Ewbank zou strijdig zijn met de bewuste bevoegdheden van de opdrachtgever.
Daarnaast heeft Ewbank naar alle waarschijnlijkheid gewoon een overeenkomst van opdracht met het Nationaal Comité gesloten, waarin hij zich heeft verbonden het lied te ‘leveren’ en hoogstwaarschijnlijk heeft ingestemd met verveelvoudiging en openbaarmaking van het werk c.q. de opname. Het terugtrekken van het lied zou dus wanprestatie zijdens Ewbank tot gevolg hebben en de opdrachtgever zou goede grond hebben tot een schadeclaim. Maar het Nationaal Comité heeft kennelijk nakoming geëist.
Dan rest de vraag of Ewbank de verdere openbaarmaking van het lied zou kunnen verbieden met een beroep op de morele rechten ex artikel 25 van de Auteurswet. Aangenomen dat hij geen afstand van die rechten gedaan zou hebben in zijn overeenkomst van opdracht, wat doorgaans wel gebruikelijk is, is het onaannemelijk dat hij zich zou kunnen verzetten tegen verdere openbaarmaking van het Koningslied op basis van ‘aantasting of verminking’ van een werk dat hij zelf in het leven heeft geroepen.
Een ander verhaal zijn de ernstige bedreigingen die aan het adres van Ewbank zijn gericht. Wellicht bieden die wel grond voor een verbod van verdere openbaarmaking, hoewel ook is voor te stellen dat een rechter oordeelt dat ‘het kwaad al is geschied’ en dat met het ‘laten doorgaan’ van het lied de kans op bedreigingen niet toeneemt.
Gewoon mee blijven zingen dus.

De mogelijke implicaties van het terugtrekken van het ‘Koningslied’

21 apr

Dat John Ewbank schatplichtig is aan andere componisten uit de lichte muziek, dat wisten we al lang. Iedere muzikant, en ook niet-muzikant, kan bij verscheidene passages van de ‘Borsato-creaties’ de herkomst duiden. De bombastische interlude uit ‘De Waarheid‘ is terug te voeren op ‘I won’t hold you back now’ van Toto, de chromatisch ‘strijkers-oploop’ in het lied ‘Wat is mijn hart’ is afkomstig uit het Beatles lied ‘A day in the life’. En dat mág ook, volgens het auteursrecht, zolang Ewbank niet letterlijk – of bijna letterlijk- oorspronkelijke frasen overneemt, en op notenpikkerij kun je Ewbank nooit betrappen. Gewoon een handige componist die slim gebruik maakt van het bestaande idioom, daar zijn er wel meer van.
Desalniettemin stak een storm van protest op toen Ewbank het Koningslied voor het eerst openbaarde, het zou plagiaat zijn van ‘10.000 Reasons’ van Matt Redman. Het verweer van Ewbank dat plagiaat onmogelijk was omdat hij het Koningslied al tien jaar op de plank had liggen, waardoor ontlening aan het werk ‘10.000 Reasons ‘ niet had kunnen plaatsvinden, maakte hem er niet sympathieker op.
Het publiek heeft er kennelijk genoeg van en vindt dat Ewbank zich er dit keer écht te makkelijk van af heeft gemaakt, waarop Ewbank gisteren bekend maakte het ‘Koningslied’ terug te trekken.Unknown
Maar wat houdt dat dan in, ‘het lied terugtrekken’? Het werk als niet geschreven beschouwen, is auteursrechtelijk onmogelijk: zodra het werk tot stand is gekomen en waarneembaar is, ontstaat het auteursrecht. En aangezien het niet om een materieel werk gaat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een kunstwerk, kan het werk ook niet worden vernietigd. Wel zou Ewbank kunnen afzien van alle aanspraken ten aanzien van het ‘Koningslied’, wat praktisch zou neerkomen op het niet-aanmelden of doorhalen van de aanmelding bij Buma/Stemra. Dit hoeft overigens niet te betekenen dat de betreffende tekstdichters moeten afzien van aanspraken op de tekst, in Nederland geldt nog steeds de mogelijkheid tot gescheiden exploitatie van tekst en muziek. Hoewel daar met komst van de Wet verlenging naburige rechten wellicht een eind aan wordt gemaakt, maar daarover een andere keer. Ook hoeft dit de medewerkende musici en artiesten er niet van te weerhouden hun uitvoeringen bij Sena en NORMA aan te melden; de aanmeldingen van de organisaties zijn niet gekoppeld in die zin dat de aanspraken van de uitvoerende kunstenaars afhankelijk zouden zijn van die van de componist. Uiteraard zou Ewbank ook kunnen afzien van aanmelding van zijn aandeel in de uitvoering bij genoemde organisaties.
Het achterwege blijven van aanmelding doet overigens niet af aan de bevoegdheid van de rechtenorganisaties om toestemming te verlenen voor openbaarmaking of verveelvoudiging van het Koningslied. De rechten van makers en uitvoerenden worden immers geheel en bij voorbaat aan de organisaties overgedragen, de aanmelding geldt slechts als een bevestiging daarvan en om de aanspraken van betreffende rechthebbenden op de gelden te doen ontstaan.
Bovenstaande exercitie ten spijt, zal het ‘terugtrekken’ van Ewbank vermoedelijk slechts tot gevolg hebben dat ‘het Koningslied’ verder niet zal worden gebruikt als meezinger tijdens het Oranje-festijn. Zo slim is hij dan ook weer wel.

Afbeelding

Wapenfeiten uit de praktijk van OMJA

1 apr

NaamloosAls jurist ben ik vaak betrokken bij interessante zaken en ontwikkelingen in de creatieve industrie. En af en toe haalt een zaak waarover ik heb geadviseerd de krant. Zo heb ik de basis gelegd voor de correspondentie met Chief Mtirara, teneinde toestemming te verkrijgen voor de internationale exploitatie van de musical Amandla! Mandela.
Bijgevoegd het bericht uit de Volkskrant van 29 maart 2013

Daarnaast was ik betrokken bij de overgang van Kaandorp van de VARA naar RTL. Zie onderstaand bericht uit de Volkskrant.

VARA ziet ‘te duur’ cabaret vertrekken naar RTL 4

Door: Thijs van Soest − 12/02/13, 13:34

Shows Amhali en Kaandorp gaan commercieel

© ANP. Najib Amhali tijdens zijn nieuwste show ‘Alles komt goed’ in de Ziggo Dome.

UPDATE Steeds meer ‘VARA-cabaret’ wordt niet meer uitgezonden bij de publieke omroep, maar bij RTL 4. Met klinkende namen als Najib Amhali en Brigitte Kaandorp – en eerder al Hans Teeuwen – lijkt de coup compleet. De VARA weigert de gestegen vraagprijzen te betalen en richt zich ondertussen vooral op nieuw talent.

  • © ANP.
    Brigitte Kaandorp

RTL 4 is al geruime tijd bezig met het inlijven van cabaretiers en voorheen typische publieke omroep-programma’s. Zo zijn Jack Spijkerman, Tijl Beckand, Ruben van der Meer (Echt Waar?!), Veldhuis & Kemper, en de heren van Dit Was Het Nieuws al vaste waarden op de zaterdagavonden van RTL. Beckand en Van der Meer voegen daar binnenkort een nieuwe variant op De Lama’s aan toe: De Grote Improvisatieshow. Op korte termijn komen daar dus ook nog grote cabaretshows van Najib Amhali (Alles komt goed, 23 februari) en Brigitte Kaandorp (Cabaret voor Beginners, maart) bij.

De VARA laat weten ‘respect’ te hebben voor de keuze van Amhali en Kaandorp om de jarenlange samenwerking te verbreken, maar zegt de voorstellingen gewoon niet meer te kunnen betalen: ‘Beide cabaretiers zijn nu op een punt in hun carrière gekomen dat de VARA niet langer kan voldoen aan de financiële wensen die er inmiddels tegenover staan.’

Lonely girl Alicia Keys, plagiaat?

3 mrt

Het is alweer oud nieuws maar daarom niet minder interessant: In vervolg op een opmerking van een blogger, werd Alicia Keys ‘gesued’. Haar megahit ‘Girl on Fire’ zou plagiaat zijn van ‘Hey There Lonely Girl’ uit de jaren zeventig, vertolkt door Eddie Holman. Hoewel Eddie inmiddels is overleden, is de componist Earl Shuman van dit lied nog springlevend en diende gelijk een klacht in. Vreemd genoeg is die klacht een kopie van voornoemde blog en klacht noch blog vermelden welk fragment dan precies plagiaat zou zijn. Na beluistering van beide liedjes, kan ik niet anders concluderen dan dat het om de frase ‘Nobody knows that she’s a lonely girl, and it’s a lonely world’ uit de ‘bridge’ van Key’s lied moet gaan (2:21), die dan overeen zou moeten stemmen met de frase ‘Hey there Lonely girl, lonely girl’ (bij aanvang en 1:32) van Shuman.

Beide werken staan in dezelfde toonsoort (A) en de bewuste frasen bestaan in beide liedjes uit opeenvolgende dalende arpeggio’s op de akkoorden van de zesde – en de vijfde trap. En dan stemt de tekst,voor wat betreft ‘lonely girl’, natuurlijk ook overeen. Dan komen we op twee maten harmonische- en melodische overeenstemming en één maat voor wat betreft de tekst.
Is dat genoeg om te komen tot een plagiaat ‘verdict’? Naar Nederlands recht zou ik zeggen dat het een té gering onderdeel van Alicia’s werk betreft, te weinig om toeval te kunnen uitsluiten. Maar misschien denkt de Amerikaanse rechter daar anders over.